Ogniem i Mieczem

Jan Skrzetuski, poseł księcia Jeremiego Wiśniowieckiego, wracając z Krymu ratuje przed śmiercią kozackiego pułkownika Bohdana Chmielnickiego. Następnie zatrzymuje się w pobliskiej karczmie, gdzie zwycięsko wychodzi z kłótni z podstarostą Czaplińskim. Poczynania Skrzetuskiego obserwują Jan Onufry Zagłoba i Longin Podbipięta, którzy są pod wrażeniem odwagi i temperamentu szlachcica. W dalszą drogę trzej kompani wyruszają już razem. Już wkrótce mają okazję przyjść z pomocą kniahini Kurcewiczowej. Skrzetuski od pierwszego wejrzenia zakochuje się w pięknej bratanicy kniahini, Helenie. Okazuje się jednak, że dziewczyna została już przyrzeczona Kozakowi Bohunowi. Skrzetuski nie daje jednak za wygraną i prosi o pozwolenie na małżeństwo z Heleną. Kniahini zgadza się, lecz trwająca właśnie wojna domowa i nieugięta postawa Bohuna powodują, że drogi Jana i Heleny rozchodzą się...